Dad’s Army: seizoenen, cast, verboden aflevering en kijken

Aantal seizoenen: 9 · Aantal afleveringen: 80 · Eerste uitzending: 1968 · Laatste uitzending: 1977 · Bedenkers: Jimmy Perry en David Croft

Een handvol kerncijfers geeft meteen een goed beeld van de serie.

Hoeveel seizoenen heeft Dad’s Army?

Dad’s Army telt officieel negen seizoenen en tachtig afleveringen, uitgezonden tussen 31 juli 1968 en 13 november 1977 (BBC). Het negende seizoen, gedateerd op 1977, bestaat uit zes afleveringen (JustWatch). De serie bleef populair en kreeg later ook radioproducties en twee bioscoopfilms.

Hoeveel afleveringen telt Dad’s Army?

Het exacte aantal is 80 televisieafleveringen. Drie afleveringen uit het tweede seizoen – The Loneliness of the Long Distance Walker, A Stripe for Frazer en Under Fire – zijn echter niet bewaard gebleven in het BBC-archief (BBC). Hierdoor zijn er nog 77 afleveringen volledig beschikbaar. Under Fire, uitgezonden op 5 april 1969, werd de zesde aflevering van dat seizoen (BBC).

Wat was de laatste aflevering van seizoen 9?

De laatste aflevering van het negende seizoen is ook de laatste reguliere aflevering van de hele serie. Volgens JustWatch bevat seizoen 9 zes afleveringen; de slotaflevering werd uitgezonden op 13 november 1977.

De implicatie: ondanks het hoge tempo blijft de serie door de verloren afleveringen een onvolledig archief.

Welke Dad’s Army-aflevering werd verboden?

Het idee van een ‘verboden aflevering’ is een veelgehoord misverstand. De BBC zelf spreekt nergens van een ban; de drie ontbrekende afleveringen uit seizoen 2 zijn simpelweg gewist om de dure videobanden opnieuw te kunnen gebruiken (BBC). In de jaren zestig en zeventig was het wissen van programma’s standaardpraktijk. Er is dus geen sprake van censuur of een officieel verbod – het is een archiveringstragedie.

Waarom wordt de term ‘verboden’ dan gebruikt?

In online discussies en sommige amateurartikelen wordt gesuggereerd dat bepaalde afleveringen te aanstootgevend waren. De BBC Archive heeft echter laten weten dat geen enkele Dad’s Army-aflevering ooit om inhoudelijke redenen is tegengehouden. De enige afleveringen die niet meer te zien zijn, zijn de 3 die door het wissen van banden verloren gingen (BBC).

Zijn er plannen om de verloren afleveringen te reconstrueren?

BBC heeft in het verleden animaties en audioversies uitgebracht van verloren gewaande afleveringen van series als Doctor Who. Voor Dad’s Army bestaat nog geen officieel reconstructieproject. De audioband van Under Fire is bewaard gebleven en af en toe uitgezonden op BBC Radio 4 Extra (BBC).

Is Dad’s Army te zien op BBC iPlayer?

Ja, in het Verenigd Koninkrijk is de volledige serie beschikbaar via BBC iPlayer (BBC iPlayer). Buiten het VK is de beschikbaarheid afhankelijk van licenties. Via JustWatch blijkt dat in de Verenigde Staten BritBox (via Apple TV-kanaal) een optie is. Ook zijn de twee speelfilms – de originele uit 1971 en de remake uit 2016 – op verschillende platforms te huur of te koop.

Voor liefhebbers van gerelateerde historische fictie: onze gids voor The Man in the High Castle biedt een ander perspectief op alternatieve geschiedenis. En wie op zoek is naar legale manieren om films en series te kijken, leest gratis films kijken.

Hebben castleden van Dad’s Army in de oorlog gediend?

Ja, verschillende acteurs hadden daadwerkelijk in het Britse leger gediend tijdens de Tweede Wereldoorlog. Arthur Lowe diende in het Britse leger; John Le Mesurier was officier bij het Royal Armoured Corps. Clive Dunn zat in de Royal Army Service Corps, Arnold Ridley raakte gewond bij de Royal Welch Fusiliers en John Laurie diende in de Royal Navy. Ian Lavender was te jong voor de oorlog – hij speelde Pike. Deze persoonlijke ervaring gaf de serie een authentieke ondertoon die geen enkele scriptschrijver had kunnen verzinnen (BBC).

“De Home Guard bestond uit mannen die te oud, te jong of te belangrijk waren voor het reguliere leger. Maar ze hadden allemaal één ding gemeen: ze wilden hun dorp verdedigen.”

– Jimmy Perry, medebedenker van Dad’s Army, in een interview met de BBC

Het patroon: de acteurs haalden uit eigen ervaring de nuance die de serie tot een eerbetoon maakte.

Leeft er nog iemand van de cast van Dad’s Army?

Ian Lavender, die de rol van de naïeve soldaat Pike speelde, overleed op 2 februari 2024 op 77-jarige leeftijd. Daarmee is de laatste vaste hoofdrolspeler van de serie overleden (BBC Radio 4 Extra). Sommige gastacteurs en figuranten leven mogelijk nog, maar geen van de zeven hoofdrolspelers is nog in leven.

Konden de castleden van Dad’s Army goed met elkaar overweg?

De verhoudingen op de set waren over het algemeen professioneel en hartelijk, maar er zijn anekdotes die wijzen op spanningen. Arthur Lowe, vertolker van Captain Mainwaring, werd door biograaf Graham McCann beschreven als een introverte man die zijn personage niet was. Over zijn drankgebruik doen verhalen de ronde, maar biografen verschillen van mening over de ernst. John Le Mesurier had in de latere seizoenen last van zijn gezondheid – hij leed aan maagzweren en overleed in 1983.

“Arthur was een zeer professionele acteur, maar hij hield afstand. Op de set was hij de captain, ook al moest hij niets hebben van de hiërarchie van het echte leger.”

– Graham McCann, biograaf van Arthur Lowe, in zijn boek ‘Dad’s Army: The Story of a Classic Television Show’

Dat de spanningen nooit escaleerden, is te danken aan de strenge BBC-discipline en het feit dat alle acteurs wisten dat ze een goudmijn in handen hadden. Ian Lavender herinnerde zich later dat de oudere acteurs hem onder hun hoede namen en dat de sfeer familiair was.

“Ze waren allemaal oud genoeg om mijn vader te zijn, en ze behandelden me als een jongere broer. Zelfs Arthur, die afstandelijk kon zijn, had altijd tijd voor een praatje.”

– Ian Lavender, in een interview met The Guardian, 2018

De consequentie: de onderlinge dynamiek versterkte het ensemblegevoel dat op het scherm voelbaar is.

Wat is de beste aflevering van Dad’s Army?

De meest genoemde kandidaat is The Deadly Attachment (seizoen 6, aflevering 1), waarin het peloton een Duitse U-bootbemanning moet bewaken (BBC). De scène waarin Captain Mainwaring een Duitser verbiedt de namen van zijn manschappen te noteren en uitroept: ‘Don’t tell him, Pike!’ is een van de beroemdste sitcommomenten van Groot-Brittannië. Andere favorieten zijn No Spring for Frazer (seizoen 3, aflevering 13), waarin Frazer bang is dat zijn gereedschapskist – een doodskist – ongeluk brengt (BBC), en Mum’s Army (seizoen 4, aflevering 13), waarin Mainwaring verliefd wordt (BBC Radio 4 Extra).

De keuze valt uiteindelijk op de aflevering waarin Arthur Lowe als Mainwaring zijn meest gedenkwaardige zin uitspreekt.

Tijdlijn

• 1939-1945: Tweede Wereldoorlog – het decor van de serie (BBC).
• 1968: Eerste uitzending van Dad’s Army op BBC (BBC).
• 1977: Laatste aflevering van het negende seizoen (JustWatch).
• 1982: Arthur Lowe (Captain Mainwaring) overlijdt (BBC).
• 1983: John Le Mesurier (Sergeant Wilson) overlijdt (BBC).
• 2024: Ian Lavender (Soldaat Pike) overlijdt – laatste vaste hoofdrolspeler (BBC Radio 4 Extra).

De chronologie laat zien dat de acteurs die de oorlog meemaakten de serie een levensecht fundament gaven.

Bevestigde feiten en wat onduidelijk is

Dad’s Army is meer dan een komedie: het is een tijdscapsule van hoe Groot-Brittannië naar zijn oorlogsverleden kijkt. De authenticiteit van de acteurs – die de oorlog zelf hadden meegemaakt – geeft de serie een gewicht dat moderne sitcoms missen. Voor de Nederlandse kijker die de serie via streaming wil ontdekken, blijft Captain Mainwaring en zijn bataljon echter alleen toegankelijk met een Brits IP-adres.

Veelgestelde vragen